Monsterlijke energieprijzen: Existentiële angsten voor het volk

De index van de consumptieprijzen staat andermaal onder druk. De index en de daaruit voortvloeiende wettelijk voorziene aanpassing van de lonen en de uitkeringen is een sociaal kroonjuweel. Stop met hem in vraag te stellen. Maar er zal veel meer moeten gebeuren om de mensen te beschermen tegen de roofridders van de energie giganten. Hun superwinsten zijn de energiearmoede van het volk. Er kondigen zich sociaal turbulente tijden aan.(foto ABVV)

In 2020 was het honderd jaar geleden dat de Belgische index der consumptieprijzen het levenslicht zag. Het Belgisch ministerie van “Nijverheid, Arbeid en Bevoorrading publiceerde in 1920 voor de eerste keer een indexcijfer van de kleinhandelsprijzen. De uitdaging was groot. De evolutie van de consumptieprijzen volgens was één ding. Maar zicht krijgen op het consumptiepatroon van de gezinnen was een andere uitdaging. Reeds in 1911 stelden statistici al een berekeningswijze voor. De zorg voor de koopkracht van het volk gebeurde in een context van het einde van de Eerste Wereldoorlog, de revolutie in Sovjet-Rusland, de sterkte van de arbeidersbeweging in België na het einde van WOI. In 1919 werd voor het eerst verkiezingen georganiseerd op basis van het algemeen mannenstemrecht. Ze schudden de parlementaire machtsverhoudingen door mekaar.

De Belgische Werkliedenpartij (BWP) werd met 36% van de stemmen de tweede partij van het land. Om de sociale vrede te handhaven hadden de toppen van de bourgeoisie en de arbeidersbeweging wel oren naar het laten mee evolueren van de lonen met de stijging van de levensduurte. In 1920 voorzagen slechts 13% van de collectieve arbeidsovereenkomsten (cao’s) in een automatische koppeling van de lonen aan het indexcijfer. In 1924 was dat al 73% van de cao’s. Vanaf 1935 werden ook de kinderbijslag en de pensioenen aan de index gekoppeld. De koppeling aan de index zit dus goed verankerd in het systeem van lonen en sociale uitkeringen.

Rechts en het kapitaal hebben de koppeling van de lonen en sociale uitkeringen aan de index enkel geduld. In de voorbije honderd jaar waren er steeds aanvallen op het systeem zogezegd in naam van het “concurrentievermogen”.  De regering Wilfried Martens (CVP) voerde in de jaren tachtig verschillende indexsprongen door. De regering Jean Luc Dehaene I (CVP) voerde in 1993 cynisch de “gezondheidsindex” waar vier producten uit de indexkorf vielen: tabak, alcohol, benzine en diesel. In 2013 werd door alweer een cynische toevoeging van het begrip “solden” in de index van 2013 voor een kustmatige daling van het indexcijfer gezorgd. En in 2015 werd een indexsprong doorgevoerd door de regering Ch. Michel (PRL) .

De index in het roofkapitalisme

Vandaag is het weer zover. Het patronaat- VBO, VOKA en UNIZO- hebben de aanval ingezet op de uitholling van de indexkoppeling. De ene al wat driester en genuanceerder dan de andere. Gezien de stemming van de bevolking over de dalende koopkracht durven sommige patroons organisaties nu niet publiek zeggen dat ze voor een indexsprong zijn, maar het in feite wel in hun hoofd hebben. Maar toch willen ze aanpassingen. Nochtans is er vandaag minder dan ooit een reden om te knagen aan het indexsysteem. De bevolking ziet vandaag de prijzen fors stijgen. We staan niet voor een bagatel. De prijsstijgingen veroorzaakten vorige maand een inflatie van 11,3 %.  Het hoogste peil sinds 1975, bijna 50 jaar geleden! De prijsstijgingen waren reeds voor de oorlog in Oekraïne stijgende. Maar de economische oorlog tussen het Westen en Rusland heeft er nog een duw aan gegeven. Dure grondstoffen en energie jagen de prijzen en dus de inflatie omhoog in de bedrijven en sectoren van de productie en dienstverlening.

Vooral energie en voeding duwen de inflatie omhoog. In de krant De Tijd (30 september jl.) wordt er een tabelletje (bron Statbel) over gepubliceerd. In vergelijking met september 2021 stegen aardgasprijzen met +135%; elektriciteit +81;(foto ABVV) hotels en vergelijkbare diensten +31%; tweedehandsauto’s + 19%; vliegen +17%; brood +15%; kaas +12%; benzine +9%; reinigingsproducten +9%; vlees +8%.  Onze gezinnen hebben minder ooit behoefte om de indexkoppeling in vraag te stellen of er nog meer een uitgeholde schelp van te maken. Te meer omdat de indexkoppeling aan de lonen en sociale uitkeringen geen geschenk zijn (of een loonsverhoging zoals in de regime media vaak wordt gezegd), maar een inhaalbeweging voor de aangetaste koopkracht. Het is naast een beperkte vergoeding ook nog eens een “uitgestelde”. De aanpassing komt er na dat al maanden de prijzen verhoogd zijn. In de voedingssector van het ACV zegt voorzitter Pia Stalpaert (foto Manifiesta 2019) dat ongeveer de helft van de werknemers nog geen indexering van hun loon heeft gekregen in 2022.Voor een arbeider in de voedingssector komt dat neer op een verlies van 2050 euro bruto sinds begin dit jaar. Het indexsysteem is een goed systeem voor een economisch regime dat matige prijsstijgingen kent. Het verloopt automatisch, er moet niet over onderhandeld worden. Maar vandaag?

Energiewinsten afromen a.u.b.

Al vele jaren maken de werkgevers gebruik van elke crisis om de automatische koppeling van de lonen en uitkeringen aan de index in vraag te stellen in naam van de heilige koe van het “vrijwaren van het concurrentievermogen”.  Hun ideologisch vooringenomen riedeltje is al oud. Nochtans zijn er vandaag in middens verwant met de werkgevers andere accenten, wat wijst op de diepte en de ernst van de crisis vandaag.

In april 2022 verklaarde de gouverneur van de Nationale Bank, de neoliberaal Pierre Wunsch, aan Knack dat de ondernemingen zouden opdraaien voor de forse inflatie. “Maar ik stel vast dat de meeste bedrijven een historisch grote winstmarge hebben om deze schok voor een stuk op te vangen”. De voorbije jaren hebben vele bedrijven geprofiteerd van hoge winstmarges zoals de farma industrie tijdens de covid pandemie. De energiesector maakt overwinsten, maar niemand spreekt over de farma industrie tijdens de pandemie (2020-2022). UGent econoom Gert Peersman merkt het volgende op. Uit cijfers vanaf 2019 bleek dat de winstmarges sinds 2015 meer stegen dan in onze buurlanden. Peersman: “En die hoge winstmarges sijpelden niet door naar de lonen, de werknemers zagen hun lonen nauwelijks stijgen. Dat maakt dat de roep van de werkgevers over de indexkoppeling wat hol klinkt”. De koppeling van de index aan de lonen en uitkeringen komt vooral ten goede komt aan de werknemers eerst, maar ook aan bedrijven voor de binnenlandse markt die het vnl. moeten hebben van de koopkracht van de bevolking. Daarenboven hebben kapitaalsintensieve bedrijven minder last van indexaanpassingen van de lonen gezien hun loonkosten relatief laag zijn.

Pia Stalpaert, voorzitter van ACV Voeding en Diensten (cfr. De site van DeWereldMorgen, 7 oktober jl.) geeft een interessante analyse over de toestand en gebruikt daarvoor de cijfers van de bakkerijfederatie “Bakkers Vlaanderen”. Als we de productiekosten in deze sector op 100 miljoen euro nemen, dan weegt de stijging van de energiekosten voor 123 miljoen extra. De loonsverhogingen als gevolg van de indexering van 9,6% zou de onderneming 3,9 miljoen extra kosten. Ofwel drie keer minder besluit Pia Stalpaert. Voor haar is het voornaamste probleem voor de industrie en de diensten niet de indexkoppeling maar de hoge energieprijzen en de superwinsten als gevolg van die hoge tarieven (we zien hier roofdierkapitalisme op volle toeren draaien, net zoals de farma giganten tijdens de pandemie). Die superwinsten zijn gigantisch. De vakbond verwijst naar het International Energy Agency dat uitkomt op 200 miljard dollar extra winsten! Giganten zoals Engie, Total, Shell boeken deze winsten ook in België (foto, Test Aankoop. We voegen eraan toe dat de economische oorlog van het Westen, Gazprom e.a. Russische bedrijven ook superwinsten in de schoot werpt. Volgens de vakbond is niet voor de zoveelste keer de indexkoppeling in vraag stellen de oplossing.

Diegenen die echt de factuur naar beneden willen halen voor de bedrijven moeten niet over de indexkosten beginnen, moeten pleiten voor de bevriezing van de energieprijzen. Zoals ook de Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en Gas (CREG) aanbeveelt. Hoe dit financieren? Belast de overwinsten van de energiegiganten. De liberalen liggen hier andermaal dwars. Het ACV stelt terecht bij monde van P. Stalpaert dat: “We niet kunnen vragen aan de bevolking om hun koopkracht te doen zakken met een indexsprong terwijl de sterkste schouders superwinsten halen uit de crisis”.

Sociale turbulentie verwacht

Zich beperken tot de discussies en de strijd over de indexkoppeling is ondermaats voor de grote problemen van de koopkracht van de mensen. Het lijkt soms of de werkgevers het koopkrachtprobleem tot dit aspect verengen. Maar de sociale onrust en de confrontatie van de bevolking met de hoge energierijzen, en als afgeleiden ervan in de productie van goederen en diensten, voorspellen turbulente tijden.

Typisch was de betoging van 21 september jl. De vakbondstoppen hadden een minimalistische benadering van de actiedag tegen de hoge energieprijzen. Ze beperkten hem tot een betoging van vooral een 5.000 vakbondsafgevaardigden. Ze werden voorbijgestoken. Het werd een spontane betoging van tienduizenden op 21 september jl. in Brussel (foto ABVV-delegatie)

Ook betoogden al tienduizenden in Praag en Berlijn tegen de hoge energiefacturen die ons mede tot deze stijgingen brachten en ongeziene winsten voor de energiegiganten, zowel Westerse als het Russische Gazprom. In Berlijn worden al bomen van het park Tiergarten gekapt wat doet denken aan de Tweede Wereldoorlog. Betogingen tegen de hoge energieprijzen gaan gepaard met eisen om de economische oorlog tegen Rusland te stoppen. Hij schaadt Europa meer dan Rusland! Europese bedrijven plannen door de economische oorlog delocalisaties naar de Verenigde Staten waar de Amerikanen hen qua belastingen, energieprijzen, lonen en vakbondsrechten een comfortabelere stoel aan bieden.

Vakbondsverantwoordelijken zeggen openlijk dat ze de intensiteit van woede voelen die ze nog in geen tientallen jaren hebben meegemaakt. Sommigen spreken zelfs dat we op de rand van een opstand staan. De vakbonden vragen terecht naast de indexkoppeling, een plafond op de energieprijzen, een overwinstbelasting en de uitbreiding van het sociaal tarief voor energie. De covid pandemie bracht al de grote zwakten van het westers globalistisch kapitalisme aan het licht, inbegrepen de superwinsten voor de farma reuzen. Maar dit blijkt nog maar een opwarmertje te zijn geweest voor de sociale turbulentie die er zit aan te komen.”Fasten seatbelts please

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  • Over mij

    • Miel Dullaert
      °1948 Enkele stipmomenten… Kind en tiener Ik ben geboren in Merksem. Ik behoor tot wat men noemt, de babyboomgeneratie of de eerste
      Meer lezen...
  • Citaat

    Ik weet niet met welke wapens eventueel
    de derde wereldoorlog zal worden uitgevochten,
    wat ik zeker weet is dat de vierde
    zal uitgevochten worden met stokken en stenen
    (Albert Einstein, Natuurkundige, 1879-1955)

  • Edward ELGAR, NIMROD

  • Tag cloud

  • Deel onze pagina op:

    © Copyright 2022 ‐ Miel Dullaert ‐ Alle rechten voorbehouden

    Disclaimer | Privacybeleid

    Webdesign by Eye